|
Mingəçevirin tarixi
Mingəçevir adının mənası haqqında müxtəlif əfsanələr mövcutdur.
4500 ildən çox tarixə malik olan bu yerin mənasını Ziya Bünyadov elmi cəhətdən belə
izah edir: “Bu ad 839-cu ildə yaşamış və xəlifəyə qarşı mübarizə aparmış MİNQİÇEVİR
ƏL FƏRQANİ-nin adı ilə bağlıdır.” Bu ərazidə yaşayış hələ III min illikdə mövcud
olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar sübut edir ki, burda yaşayan insanlar böyük mədəniyyətə
malik olublar.
Mingəçevirin indiki yerində əvvəllər qalın şam və vələs meşəliyi olub. Və burada
şəhər salmaq fikri hələ Böyük Vətən Müharibəsindən əvvəllər də olub. 1938-ci ildə
burda Su Elektrik Stansiyası (SES) tikilməsi üçün araşdırmalar aparılıb. Lakin müharibənin
başlanması bu işə mane olub. Müharibədən sonra 1946-cı ildən başlayaraq burda SES-in
tikintisinə başlanıb. Eyni zamanda şəhərsalma işləri də aparılıb. Qısa müddət ərzində
həm SES həm də ki, şəhərdəki bir sıra iri müəssisələrin əsası qoyulub. Su Elektrik
Stansiyasının tikilməsi Kür çayının qarşısının bənd ilə kəsilməsindən sonra mümkün
olub. Bu bəndin uzunluğu 1,5 km, hündürlüyü isə 90 metrdir. Kür çayının qarşısının
kəsilməsindən sonra yaranan Mingəçevir su anbarı Azərbaycandakı ən böyük su hövzələrindən
biri olmuşdur. Bu su anbarının uzunluğu 70 km, ən enli yeri isə 5 km-dir. Bu anbardan
əkin ərazilərini sulamaq məqsədi ilə Yuxarı Qarabağ və Şirvan kanalları çəkilmişdir.
Mingəçevirə şəhər statusu 1948-ci il noyabr ayının 25-də verilib.
Şəhər Kür çayının - 1515 km uzunluğundakı Cənubi Qafqazdakı ən böyük
və ən uzun olan çayın hər iki sahilində yerləşir. (öz başlanğıcını Turkiyədən götürür,
Gürcüstan və Azərbaycandan keçərək Xəzər dənizinə tökülür) Mingəçevir Respublikanın
paytaxtı olan Bakı şəhərindən 280-300 km qərbdə yerləşir.
Şəhərin əhali sayısı stabil olaraq 120.000 insandan ibarət olub bunların
20.000 – i Qarabağdan olan məcburi köçkünlər və qonşu işğal edilmiş rayonlardan
olan köçkünlərdir. Şəhərin ərazisi 139.53 kvadrat km-dir. Mingəçevir 55 metr dəniz
səviyyəsindən yüksəkdə, Bozdağ dağ silsiləsinin cənubşərq yamacında, mərkəzi Azərbaycanın
Kür-Araz ovalığındakı Mingəçevir su anbarının kənarında yerləşir. Şəhər mülayim
və isti zonada tikilib, isti və quraq keçən yayı olmasıyla bərabər mülayim qışa
sahibdir. İllik temperatur ortalaması isə +14 -15 C, ən yüksək temperatur isə +42
C( İyun-Avgust ) və ən aşağı temperatur isə (Yanvar-Fevral) -10C olur. Bura düşən
ortalama illik yağıntı isə 250-300 mm arasında dəyişir.
Qurulduğu vaxtdan bəri yəni son 57 ildə Mingəçevir sürətli inkişaf
yolu keçmişdir. Mingəçevir həm iqtisadi cəhətdən, həm dəki əhalinin sayına görə
ölkənin dördüncü böyük şəhəri olub, enerji , sənaye, elm və təhsil baxımından respublikanın
mərkəzi şəhərlərindən biridir.
Mingəçevirdə əmək qabiliyyətli insanların sayının 53,000 olmasına
baxmayaraq onların cəmi 17,000 işlə təmin olunub. Kiçik ölçülü bizneslə məşğul olanların
sayı isə 5,000 nəfərə yaxındır.
|